3. Ordu Kumandanı

Yaşamı

Taşkent’ten Yanya’ya göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Ailesinin bir tarafı da Arnavut kökenlidir. Babası Yanya belediye başkanlarından Mehmet Emin Efendi’dir.

1897 yılında Mühendishane-i Berr-i Hümayun’nu (İstihkâm, Top.1313-c-1), 17 Ocak 1900 tarihinde de kurmay yüzbaşı olarak Erkân-ı Harbiye Mektebi (52. dönem)’ni bitirdi ve Yemen’de bulunan 4. Ordu’ya tayin edildi. Orada İmam Yahya’nın isyanına karşı mücadele etti.

23 Temmuz 1908 tarihinde İkinci Meşrutiyet, Manastır’da sonradan “Hürriyet” adı verilen meydanda Harp Okulu Komutanı Vehip Bey’in Ya Kanun-ı Esasi, ya ölüm! diye haykırdığı nutkuyla ilan edildi.

31 Mart Vakası’ndan sonra İstanbul’da Harbiye Nezareti’ne atandı. 1909 yılında Mahmud Şevket Paşa Harbiye Nazırı olunca Mekteb-i Harbiye Komutanlığına getirildi; 1912 yılına kadar bu önemli göreve devam etti.

Askerî yaşamı

Birinci Balkan Savaşı

1912 yılında Yanya Müstahkem Mevki Komutanlığı’na atandı. 20 Şubat 1913 tarihine kadar Yanya Kalesi’nin Yunan saldırılarına karşı savundu. Kalenin teslim protokolünü İoannis Metaksas ile görüşerek yaptı. Atina’ya götürülerek dokuz ay süre ile esir tutuldu.

Esaretten dönüşünde Hicaz’daki 22. Fırka komutanlığına atandı.

Birinci Dünya Savaşı

Çanakkale

5. Ordu’nun emrinde 15. Kolordu komutanlığı yaptı. 3. Fırka ile Kumkale ve Yeniköy’ü, 11. Fırka ile Beşige’yi savundu. 8. Fırka’yı ağabeyi Esad Paşa’nın emrine verdi.

Kafkasya

1916 yılı Şubat ayında Mahmud Kamil Paşa’nın yerine 3. Ordu komutanlığına getirildi. 1918 yılında 24 Şubat’ta Trabzon, 14 Mart’ta Hopa’yı, 26 Mart’ta Batum’u geri aldı.

Mondros Mütarekesinin imzalanması üzerine İstanbul’a döndü. Enver, Talat ve Cemal’in iltica etmelerinden sonra kurulan hükûmet vekiller heyeti kararıyla diğer 62 kişiyle birlikte Bekirağa Bölüğü’ne hapsedildi. Tahliye edildikten sonra yine arandığından dolayı İtalya’ya gitti. Almanya, Romanya, Yunanistan ve Mısır’da bulundu.

Vatandaşlıktan çıkarılması

Avrupa’da kalarak, Kurtuluş Savaşı’na katılmadı. Yurt dışındaki muhalefet gruplarıyla olan yakınlığı yüzünden vatandaşlıktan çıkarıldı. Ömrünün son 22 yılını Türkiye dışında geçirdi.[5]

İtalya-Habeşistan Savaşı

II. İtalya-Habeşistan Savaşında Habeş ordusunun askerî danışmanlığını yaptı. Savaşın kaybedilmesinden sonra yurda döndü. İstanbul’da hayatını kaybetti. Karacaahmet Mezarlığı’na defnedildi.